۱۳۸۷ تا حدود ۱۳۹۲

دیجیتال‌سازی و مکانیزاسیون اسناد سازمانی

مدیر پروژه، طراح فرایند و توسعه‌دهنده راهکارهای عملیاتی

مدیریت پروژه‌هایی برای تبدیل آرشیوهای حجیم کاغذی به اسناد دیجیتال ساخت‌یافته؛ با ترکیبی از نرم‌افزار اختصاصی، طراحی فرایند، مدیریت تیم و نوآوری عملیاتی برای افزایش سرعت، دقت و حفظ محرمانگی اطلاعات.

۱۳۸۷–۱۳۹۲دوره اجرای پروژه‌ها
۱۵–۲۰ نفراندازه تقریبی تیم‌های اجرایی
۳ سازهابزار ساخته‌شده برای هم‌ترازی اسناد
اختصاصینرم‌افزار اسکن استودیو برای عملیات اسناد
اپراتور پروژه دیجیتال‌سازی در حال اسکن و بررسی اسناد سازمانی
عملیات واقعی اسکن و بررسی اسناد؛ ترکیب اپراتور، اسکنر و نرم‌افزار در خط پردازش.
راهنمای این مطالعه موردی برای رفتن مستقیم به بخش موردنظر انتخاب کنید.
مسئله

کار فقط «اسکن کردن» نبود

پرونده‌های سازمانی باید بدون برهم خوردن ترتیب و ساختارشان از بایگانی خارج می‌شدند، اسکن و کدگذاری می‌شدند، کیفیتشان کنترل می‌شد و دوباره صحیح به پرونده فیزیکی بازمی‌گشتند. گلوگاه اصلی، مدیریت یک زنجیره عملیاتی پرحجم با خطای حداقلی بود.

چالش‌های اصلی

  • حجم بالای پرونده‌ها و تکرار زیاد عملیات دستی
  • نیاز به حفظ ترتیب و ساختار هر پرونده پس از اسکن
  • کدگذاری و دسته‌بندی دقیق اسناد برای استفاده سازمانی
  • بازگرداندن صفحات به پرونده بدون پانچ اضافی و آسیب به سند
  • کنترل دسترسی و محرمانگی در تمام چرخه دریافت تا تحویل

نقش من در پروژه

مسئولیت از شناخت مسئله شروع می‌شد و تا تحویل پروژه ادامه داشت؛ نه فقط مدیریت عملیات روزانه.

تحلیل نیاز طراحی روش اجرا برآورد منابع و زمان مذاکره و قرارداد تشکیل و هدایت تیم نظارت بر توسعه نرم‌افزار کنترل کیفیت مدیریت تحویل بهبود مستمر فرایند
آرشیو فیزیکی پرونده‌های سازمانی پیش از دیجیتال‌سازی
آرشیو فیزیکی و قفسه‌های پرونده؛ نقطه شروع پروژه پیش از تبدیل اسناد به آرشیو دیجیتال.
حجم بالای پرونده‌های آماده پردازش در پروژه دیجیتال‌سازی اسناد
حجم بالای پرونده‌های آماده پردازش؛ نمونه‌ای از مقیاس عملیاتی و ضرورت طراحی یک خط کار ساخت‌یافته.
فرایند اجرا

از پرونده کاغذی تا آرشیو دیجیتال

فرایند به‌گونه‌ای طراحی شده بود که هر مرحله قابل کنترل باشد و خطا در یک مرحله به مراحل بعد منتقل نشود.

۱دریافت و ثبت

تحویل کنترل‌شده پرونده‌ها و ثبت اولیه برای جلوگیری از گم‌شدن یا جابه‌جایی.

۲آماده‌سازی

بررسی فیزیکی، مرتب‌سازی و آماده کردن اسناد برای ورود به خط اسکن.

۳اسکن گروهی

قرار دادن چند پرونده در یک دسته و استفاده از صفحات جداکننده برای کاهش توقف اپراتور.

۴پالایش اولیه

حذف صفحات سفید و کنار گذاشتن تصاویر غیرضروری پیش از ورود به مرحله کدگذاری.

۵تشخیص و تفکیک

شناسایی جداکننده‌ها و برخی الگوها و کدها و ایجاد خودکار پوشه مستقل برای هر پرونده.

۶بررسی انسانی

ارجاع فقط موارد مبهم یا نامشخص به اپراتور برای تشخیص و کدگذاری نهایی.

۷کنترل کیفیت

بررسی خوانایی، ترتیب، صحت دسته‌بندی و کامل بودن مجموعه دیجیتال.

۸بازگردانی و تحویل

مرتب‌سازی مجدد اسناد، بازگرداندن به پرونده فیزیکی و تحویل خروجی دیجیتال.

منگنه‌کش و حجم منگنه‌های خارج‌شده در مرحله آماده‌سازی پرونده‌ها
آماده‌سازی پیش از اسکن: منگنه‌کش پس از خارج‌کردن تعداد زیادی منگنه از پرونده‌ها؛ نشانه‌ای ساده اما واقعی از حجم کار دستی پیش از ورود اسناد به خط اسکن.
بخشی از تیم اجرایی پروژه دیجیتال‌سازی و اسکن اسناد
بخشی از تیم اجرایی پروژه دیجیتال‌سازی در محیط واقعی کار؛ فعالیت تیمی یکی از اجزای اصلی اجرای پروژه‌های پرحجم بود.
نوآوری عملیاتی

به‌جای افزودن نیروی انسانی، گلوگاه را تغییر می‌دادیم

در طول پروژه‌ها، چند راهکار نرم‌افزاری، تجهیزاتی و اجرایی برای افزایش ظرفیت پردازش بدون افت دقت طراحی و استفاده شد.

01

نرم‌افزار اختصاصی «اسکن استودیو»

بخش مهمی از کار روزانه تیم در این نرم‌افزار انجام می‌شد: بررسی فایل‌ها، فولدربندی، نام‌گذاری، دسته‌بندی و کنترل مراحل پردازش. نرم‌افزار فقط ابزار اسکن نبود؛ لایه هماهنگ‌کننده عملیات و کنترل اجرای کار نیز بود.

02

اسکن چندپرونده‌ای با تفکیک خودکار

به‌جای اسکن جداگانه هر پرونده، چند پرونده متناسب در یک دسته قرار می‌گرفت. صفحات جداکننده میان پرونده‌ها باعث می‌شد سیستم هر پرونده را خودکار در پوشه مستقل ذخیره کند و توقف‌های مکرر اپراتور کاهش یابد.

03

پالایش و تشخیص نیمه‌خودکار

صفحات سفید در ابتدا پالایش می‌شدند و برخی کدها و نشانه‌های تصویری ساده با الگوهای از پیش تعریف‌شده شناسایی می‌شدند؛ در نتیجه فقط موارد نامشخص برای بررسی انسانی باقی می‌ماند.

04

ساخت ابزار هم‌ترازی اسناد

برای بازگرداندن سریع صفحات به پرونده و استفاده از سوراخ‌های قبلی، یک سازه فلزی شیب‌دار با تکیه‌گاه ۹۰ درجه طراحی شد. پس از موفقیت نمونه اولیه، سه نمونه از آن در عملیات استفاده شد.

نمونه رابط نرم‌افزار اختصاصی اسکن استودیو در پروژه دیجیتال‌سازی اسناد
نمونه‌ای از رابط نرم‌افزار اختصاصی «اسکن استودیو». اطلاعات فردی موجود در تصویر برای انتشار عمومی محو شده‌اند.
کنترل عملیات با نرم‌افزار اختصاصی

اسکن استودیو؛ فراتر از یک ابزار اسکن

طراحی نرم‌افزار بر پایه نیاز واقعی خط عملیات انجام شده بود؛ یعنی همان کارهایی که در مقیاس بالا، اگر دستی و پراکنده انجام می‌شدند به گلوگاه تبدیل می‌شدند.

بررسی فایل‌ها و کنترل خروجی اسکن‌شده
فولدربندی، نام‌گذاری و دسته‌بندی پرونده‌ها
تمرکز عملیات تکراری در یک محیط کاری مشترک
نمایش صفحات کاری اعضای تیم برای مدیر تیم و پیگیری سریع روند کار و اشکالات احتمالی
هماهنگی سریع‌تر میان اپراتورها و مدیر پروژه در زمان بروز خطا یا ابهام
منطق نرم‌افزار

کاهش کار دستی با پردازش استثناها

هدف این نبود که انسان از فرایند حذف شود؛ هدف این بود که اپراتور زمانش را روی مواردی بگذارد که واقعاً به تشخیص انسانی نیاز دارند.

ورود تصاویر اسکن‌شده
حذف صفحات سفید
تشخیص صفحه جداکننده
ساخت پوشه پرونده
تشخیص کد و الگوی ساده
ارجاع موارد مبهم به اپراتور
کنترل کیفیت و ذخیره نهایی
بازسازی مفهومی ابزار ساده ساخته‌شده برای هم‌تراز کردن دسته‌های کاغذ
بازسازی مفهومی ابزار ساخته‌شده برای هم‌تراز کردن سریع دسته‌های کاغذ و کمک به استفاده از سوراخ‌های قبلی صفحات.
حل مسئله در کف عملیات

یک ابزار ساده برای یک گلوگاه پرهزینه

بعد از اسکن، صفحات باید با همان ترتیب و حتی‌الامکان با استفاده از سوراخ‌های قبلی به پرونده برمی‌گشتند. پانچ دوباره هم زمان‌بر بود و هم می‌توانست به اسناد آسیب بزند.

پس از بررسی نمونه‌های خارجی دستگاه‌های مرتب‌سازی کاغذ و با توجه به نبود امکان تهیه آنها، یک سازه ساده از ورق فلزی طراحی و ساخته شد. سطح شیب‌دار، دسته کاغذ را به سمت انتهای خم‌شده هدایت می‌کرد و با چند حرکت کوتاه، لبه‌ها و گوشه‌های صفحات سریع‌تر هم‌راستا می‌شدند.

این هم‌راستایی کمک می‌کرد سوراخ‌های قبلی صفحات نیز بهتر روی هم قرار بگیرند. پس از موفقیت نمونه اولیه، سه نمونه از این ابزار ساخته و وارد فرایند روزانه شدند.

کاهش زمان مرتب‌سازی و بازگردانی اسناد
کاهش نیاز به پانچ مجدد و آسیب فیزیکی به صفحات
افزایش یکنواختی و دقت در عملیات دستی تیم
محرمانگی و کنترل

سرعت بدون کنترل، ارزش نداشت

ماهیت بسیاری از پرونده‌های سازمانی ایجاب می‌کرد که گردش اسناد و دسترسی افراد، از لحظه تحویل تا بازگردانی، تحت قواعد مشخص انجام شود.

دسترسی کنترل‌شده

دسترسی به اسناد بر اساس هماهنگی‌ها و ضوابط کارفرما انجام می‌شد و افراد فقط در حدود مسئولیت خود به اطلاعات دسترسی داشتند.

ردیابی گردش اسناد

دریافت، پردازش، کنترل و بازگرداندن پرونده‌ها به‌صورت مرحله‌ای مدیریت می‌شد تا احتمال جابه‌جایی یا مفقودی کاهش یابد.

احراز صلاحیت و اعتماد سازمانی

برای حضور در برخی محیط‌های کاری و دسترسی مدیریتی، فرایندهای رسمی موردنظر کارفرما طی و الزامات محرمانگی رعایت می‌شد.

نمونه کارفرمایان

پروژه‌های سازمانی در چند مجموعه شاخص

این تجربه در پروژه‌های واقعی و در محیط‌های سازمانی مختلف شکل گرفت.

لوگوی شرکت همراه اول
شرکت همراه اول
لوگوی سازمان اوقاف و امور خیریه
سازمان اوقاف و امور خیریه
لوگوی دانشگاه المصطفی
دانشگاه المصطفی

نمونه کارفرمایان این دوره بر اساس سوابق پروژه درج شده‌اند؛ پروژه‌های سازمان اوقاف در چند واحد اجرایی انجام شده و جزئیات این صفحه در سطح غیرحساس و رزومه‌ای ارائه شده است.

سند تاریخی

معرفی گروه اسکن و تصویربرداری در وب‌سایت همان سال‌ها

نسخه‌ای از معرفی خدمات «اسکن، تصویربرداری و مکانیزاسیون اسناد» شرکت مهندسی سبز در آرشیو وب باقی مانده است. در آن صفحه، پالایش و سبک‌سازی، تفکیک و مرتب‌سازی اسناد، دسترسی حفاظت‌شده و ارائه آرشیو الکترونیکی به‌عنوان بخشی از خدمات معرفی شده بود.

مشاهده نسخه آرشیوشده
آنچه از این تجربه مانده است

«قبل از افزایش نیروی انسانی، گلوگاه فرایند را پیدا کن؛ گاهی یک تغییر نرم‌افزاری، یک ابزار ساده یا یک روش اجرایی بهتر، ظرفیت کل عملیات را تغییر می‌دهد.»